दिल्ली – उत्तर आणि पश्चिम भारतातील लोकांना यावेळी कडक उन्हाचा सामना करावा लागत आहे. दरम्यान, ब्रिटनमध्ये नुकत्याच झालेल्या एका अभ्यासात दावा करण्यात आला आहे की, हवामान बदलामुळे उत्तर-पश्चिम भारत आणि पाकिस्तानमध्ये (Pakistan) विक्रमी उष्णतेची भीती व्यक्त केली जात आहे. या भागांना शंभरपट अधिक उन्हाचा तडाखा सहन (Increase heat in india-pakistan) करावा लागणार आहे. हवामान बदलाच्या परिणामांमुळे हा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे.
ब्रिटिश हवामानशास्त्र कार्यालयाच्या अभ्यासात हवामानातील बदलाबाबत नवे खुलासे झाले आहेत. यामध्ये संशोधकांनी सांगितले की, हवामान बदलाचा परिणाम उत्तर-पश्चिम भारत (India) आणि पाकिस्तानमधील हवामानावर होत आहे. या भागात 2010 च्या विक्रमी तापमानानंतर आता दर तीन वर्षांनी उष्णतेची तीव्र लाट येण्याची शक्यता आहे. हा अहवाल अशा वेळी आला आहे जेव्हा उत्तर-पश्चिम भारतातील तापमान (Temperature) येत्या काही दिवसांत नवीन उच्चांक गाठण्याची शक्यता आहे.
यापूर्वी, स्कॉटिश शास्त्रज्ञ स्कॉट डंकन यांनी ट्विट करून माहिती दिली होती की, आगामी काळात भारत आणि पाकिस्तानच्या काही भागात तापमान 50 अंश सेंटीग्रेडपर्यंत पोहोचेल. मार्चमध्येच भारत आणि पाकिस्तानमध्ये उष्मा किती तीव्र होता हे ग्राफिक्सच्या माध्यमातून स्पष्ट करण्याचा प्रयत्न स्कॉटने केला होता.
भारतीय हवामान विभागाच्या मते, वायव्य आणि मध्य भारतात 19 मे पासून तीव्र उष्णतेच्या लाटेचा (Heat Wave) नवीन टप्पा सुरू होण्याची शक्यता आहे. मंगळवारी उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश, विदर्भ, बिहार आणि महाराष्ट्रातील काही ठिकाणी उष्णतेची लाट जाणवली. उत्तर प्रदेशातील प्रयागराज येथे देशातील सर्वाधिक 46.9 अंश सेल्सिअस तापमानाची नोंद झाली. जम्मू आणि काश्मीरमध्ये काही ठिकाणी सामान्य कमाल तापमान (3.1°C ते 5°C च्या रेंजमध्ये) दिसले.
विभागाच्या म्हणण्यानुसार, गुरुवारी उत्तर प्रदेश, राजस्थान, पंजाब, हरियाणा आणि गुजरातच्या काही भागांमध्ये वेगळ्या ठिकाणी अशीच उष्णतेची लाट येण्याची शक्यता आहे. 19 मे रोजी उत्तर प्रदेश, 20 आणि 21 मे रोजी मध्य प्रदेश, 19 आणि 20 मे रोजी पंजाब, हरियाणा आणि 18 ते 21 मे रोजी राजस्थानमध्ये उष्णतेची लाट येण्याची शक्यता आहे.
पाकिस्तानमध्ये शनिवारी तापमान 51 अंश सेंटीग्रेडवर पोहोचल्यानंतर अलीकडच्या काही दिवसांत या प्रदेशाला मान्सूनपूर्व उष्णतेच्या लाटेचा सामना करावा लागला आहे. या आठवड्याच्या अखेरीस पुन्हा उष्मा वाढण्याची शक्यता असल्याचा इशारा हवामान कार्यालयाच्या ग्लोबल गाईडन्स युनिटने दिला आहे. पाकिस्तानमधील काही ठिकाणी कमाल तापमान 50 अंश सेंटीग्रेडपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे, रात्रीचे उच्च तापमान कायम राहण्याची शक्यता आहे.
या अभ्यासात कॉम्प्युटर सिम्युलेशनची (Computer Simulation) मदत घेण्यात आली. संगणक सिम्युलेशनमध्ये, दोन परिस्थितींमधील हंगामी घटनांची तुलना केली जाते आणि भविष्यात किती वेळा घडण्याची शक्यता आहे हे शोधण्याचा प्रयत्न केला जातो. या भागात एप्रिल आणि मेमध्ये 1900 नंतरचे सर्वाधिक तापमान होते. हा अभ्यास एप्रिल आणि मे 2010 मध्ये उत्तर-पश्चिम भारत आणि पाकिस्तानमध्ये उष्णतेच्या लाटेवर आधारित होता. शास्त्रज्ञांनी सांगितले की, जर हवामान बदल मोठ्या प्रमाणावर होत नसतील, तर असे टोकाचे तापमान दर 312 वर्षांत एकदाच दिसले असते, परंतु सध्या परिस्थिती खूप प्रतिकूल आहे.
